Advokat Đorđije Vukmir tvrdi da optužba protiv pritvorenog Danka Savića za učestvovanje u stranim oružanim formacijama nema pravni osnov, jer je u vrijeme navodnog djela bio ruski državljanin.

U okviru akcije „Lugansk“ Danko Savić (61) uhapšen je 27. novembra 2025. godine zbog sumnje da je od početka 2023. do početka 2025. godine učestvovao u ruskoj oružanoj formaciji u ratu koji Rusija vodi protiv Ukrajine. Iz Uprave policije tada su kazali da je Savić učestvovao u ratu u ukrajinskoj oblasti Lugansk i da je na osnovu toga pribavljao i posjedovao ogromna novčana sredstva, od čega je 1,5 miliona eura bilo na tekućem računu.

Tokom akcije „Lugansk“ policija je pretresla još 11 osoba, kod kojih su pronađena 24 komada vatrenog oružja, preko hiljadu metaka, hladno oružje, kao i obilježja stranih formacija sa inostranim dokumentima.

Vukmir tvrdi da je Savić imao rusko državljanstvo u vrijeme izvršenja krivičnog djela koje mu se stavlja na teret, navodeći da bi zbog toga tužilaštvo trebalo da okonča postupak.

„U predmetu se ta činjenica iz nekog razloga prenebregava, pri čemu se kao dokaz protiv njega koristi upravo pasoš Ruske Federacije. Imamo apsurdnu situaciju da se ruski državljanin krivično goni za učestvovanje u stranim oružanim formacijama, iako Krivični zakonik (KZ) jasno definiše pojam strane formacije, pa isti ne može biti izvršilac tog krivičnog djela“, kazao je Vukmir BIRN-u.

Krivičnim zakonikom propisana je kazna zatvora od šest mjeseci do pet godina za učestvovanje u stranoj oružanoj formaciji van Crne Gore, samostalno ili u grupi. U Krivičnom zakoniku stranom oružanom formacijom smatra se teroristička organizacija, strana vojska ili policija, strana paravojna ili parapolicijska formacija koja je osnovana protivno zakonu, drugim propisima ili pravilima međunarodnog prava.

Vukmir tvrdi da je, shodno zakonu, Savić izgubio crnogorsko državljanstvo danom sticanja ruskog na dobrovoljnoj osnovi.

„Kao dokaz se takođe ističe i Ugovor o službi zaključen između Danka Savića i Ruske Federacije, koji samo potkrjepljuje tezu da, sve i da je učestvovao – sve negiramo – isti je mogao imati status zakonitog borca u smislu Ženevske konvencije i međunarodnog humanitarnog prava“, rekao je Vukmir.

„Imamo sličan primjer u BiH, gdje je državno tužilaštvo odustalo od krivičnog gonjenja lica koje je posjedovalo rusko državljanstvo, budući da se radi o okolnosti koja isključuje krivično gonjenje“, dodao je.

U članu 20 Zakona o crnogorskom državljanstvu navodi se da se državljanstvo gubi otpustom po zahtjevu crnogorskog državljanina, koji treba da dostavi dokaz da će biti primljen u državljanstvo druge države. Zakonom je predviđeno da se uz crnogorsko može imati i državljanstvo druge države, ukoliko je stečeno prije proglašenja nezavisnosti Crne Gore 3. juna 2006. godine.

Više državno tužilaštvo je, nakon saslušanja, Saviću odredilo zadržavanje do 72 sata, nakon čega mu je Viši sud u Podgorici produžio pritvor zbog opasnosti od bjekstva i ponavljanja djela.

Iz Uprave policije su kazali BIRN-u da su policijski službenici, u okviru svojih nadležnosti, izvršili međunarodne provjere preko NCB Interpol Podgorica.

„Dio rezultata tih provjera je sastavni dio spisa predmeta, a pomenuti proces nije okončan, te iz tog razloga ne možemo pružiti više podataka o navedenom“, naveli su iz MUP-a.

Iz Višeg državnog tužilaštva nisu odgovorili na pitanja BIRN-a o državljanstvu Danka Savića, navodeći da nijesu u mogućnosti da saopšte više informacija imajući u vidu fazu postupka.

Ministarstvo unutrašnjih poslova nije odgovorilo na pitanja BIRN-a koja državljanstva Savić posjeduje, kada ih je stekao i da li se i kada odrekao crnogorskog državljanstva. Na pitanja nisu odgovorili ni iz ruske ambasade u Podgorici.

Povezanost sa kozačkim udruženjima

Nakon hapšenja 27. novembra, iz Uprave policije su naveli da je Savić iz Danilovgrada, kao i da su pretresom stambenih i drugih prostorija koje koristi pronašli i oduzeli vazdušnu pušku bez potrebne dokumentacije, više komada vojnih uniformi, pancire, šlemove, uniforme Kozačkog bratstva, uređaje za komunikaciju, SIM kartice, članske karte, veći broj računa i uplatnica, uvjerenje o državljanstvima i pasoše stranih država, knjižicu za učešće na frontu, kao i dokaz o posjedu vrijedne nekretnine.

Prilikom pretresa Savićeve kuće policija je u oktobru 2018. godine pronašla oružje i eksploziv, a uhapšen je i 30. juna 2025. godine, kada je policija od njega oduzela 12,2 kilograma eksploziva, municiju i opremu za oružje, ali i ambleme sa grbovima i natpisima, legitimacije organizacije Crnogorsko kozačko bratstvo sa fotografijama i različitim imenima.

U saopštenju policije tada je navedeno da je Savić rođen u Bosni i Hercegovini, sa prebivalištem u mjestu Ćurilac u Danilovgradu.

Iz Osnovnog državnog tužilaštva u Podgorici kazali su BIRN-u da je istraga u ovom predmetu i dalje u toku, te da državna tužiteljka koja postupa u ovom predmetu „preduzima sve zakonom predviđene mjere i radnje u cilju rasvjetljavanja odlučnih činjenica”.

Savić je u medijima povezivan sa djelovanjem kozačkih proruskih organizacija, a BIRN je analizom javno dostupnih izvora utvrdio da je on u kozačkoj uniformi prisustvovao brojnim javnim događajima u Crnoj Gori, regionu i Rusiji.

Savić se vidi na fotografijama učesnika sastanka koji su u junu 2016. u Beranama imali predstavnici proruskih udruženja, tadašnji čelnici Opštine Berane i zamjenik ambasadora Rusije Sergej Ljubljikov. Sastanku u Beranama su, između ostalih, prisustvovali kozački ataman za Crnu Goru i Srbiju Vojislav Vidaković i general centralne kozačke vojske Ruske Federacije Viktor Zaplatin.

U junu 2019. godine Savić je, kao član delegacije udruženja Kozaci Crne Gore, prisustvovao obilježavanju Dana opštine Gacko u Republici Srpskoj, dok je u martu 2019. bio na skupu u organizaciji proruskih udruženja u Tivtu, na kojem je liturgijom obilježena godišnjica početka vazdušnih napada NATO na Saveznu Republiku Jugoslaviju.

Savićeva fotografija nalazi se i na sajtu Moskovske kozačke zajednice, povodom onlajn sastanka kozačkih organizacija iz Moskve, Francuske i Zapadne Evrope, održanog 2021. godine. Savić u kozačkoj uniformi se vidi i na fotografijama sa obilježavanja Dana pobjede u Beranama, kada su 9. maja 2022. godine položeni vijenci na spomenik generalu Georgiju Žukovu.

Radio Slobodna Evropa je prošlog jula objavio da je Savić bivši pripadnik Vojske Jugoslavije i ataman (kozački vojni zapovjednik) u Balkanskoj kozačkoj vojsci, koja je osnovana 2016. godine u Kotoru. Organizacija navodno djeluje kao ogranak Centralne kozačke vojske Rusije, bliske predsjedniku Vladimiru Putinu.

Ataman Crne Gore, kozački pukovnik Slobodan Pejović, prošlog jula je Radiju Slobodna Evropa rekao da Savić od 2021. godine nije njihov član. Savić se od tada vodi kao jedan od osnivača nevladine organizacije Crnogorsko kozačko bratstvo, registrovane u Nikšiću.

Jedina javna aktivnost te organizacije je saopštenje iz februara 2022. godine, povodom objave tadašnjeg ukrajinskog konzula u Crnoj Gori, Mihaila Šmatova, na društvenim mrežama, koji je nakon početka ruske invazije objavio hešteg „Rusija mora biti uništena“.

„Članstvo u kozačkom udruženju ni na koji način ne inkriminiše Savića kao izvršioca krivičnog djela – učestvovanje u stranim oružanim formacijama“, tvrdi Vukmir.

Savić jedini pritvoreni, dvojica se brane sa slobode