Polaganje kamena temeljca za zgradu Gradskog pozorišta u oktobru 2016. godine tadašnji gradonačelnik Podgorice Slavoljub Stijepović nazvao je istorijskim trenutkom za tu javnu ustanovu „koja je do sada bila bez svoje kuće“.

„Jedna od naših obaveza je bila da građanima Podgorice ponudimo bogatiju kulturnu ponudu nego što je bila do sada. Izgradnjom modernog Gradskog pozorišta, mi ćemo stvoriti uslove da se programi pozorišta realizuju još uspješnije“, kazao je Stijepović.

Iako je završetak radova bio planiran do oktobra 2018. godine, zgrada Gradskog pozorišta nije otvorena ni deceniju nakon polaganja kamena temeljca.

Gradsko pozorište osnovano je 1951. godine kao Pionirsko pozorište, a trenutno funkcioniše u okviru KIC-a Budo Tomović. Od osnivanja pozorište nikada nije imalo prostorije u svom vlasništvu.

Iz Agencije za izgradnju i razvoj Podgorice kazali su BIRN-u da je na objektu Gradskog pozorišta završeno oko 95 odsto radova, navodeći da je konstantna kiša ometala završetak radova na uređenju van objekta.

Istakli su i da će nakon završetka radova u javnom postupku biti izabrana kompanija za tehnički prijem objekta.

„Preostala gradilišna dokumentacija se priprema, a za radove prethodnih izvođača je uglavnom kompletirana. Za radove koji su u toku priprema se paralelno sa radovima. Predstoje funkcionalne probe svih sistema (termotehnike, scenske tehnike, audio i video opreme, provjere zvučne izolovanosti sala itd.), nakon čega će biti organizovan tehnički prijem objekta i dobijanje upotrebne dozvole“, kazali su iz Agencije.

Direktorica Gradskog pozorišta Sandra Vujović tvrdi da u toj javnoj ustanovi ne raspolažu informacijama o datumu završetka radova, formalnog otvaranja niti početka rada u novoj zgradi pozorišta.

„Ne želimo da licitiramo rokovima dok ne dobijemo zvaničnu potvrdu nadležnih službi. Ono što možemo sa sigurnošću reći jeste da su radovi u finalnoj fazi i da se završetak i useljenje očekuje tokom ove godine“, kazala je Vujović BIRN-u.

Obećanja koja traju deceniju

Izgradnja Gradskog pozorišta je 2000. godine najavljena u blizini stare zgrade Vlade Crne Gore, ali je deceniju kasnije tadašnja gradska vlast predvođena gradonačelnikom Miomirom Mugošom odlučila da sruši podgorički bioskop „Kino Kultura“ i na toj lokaciji izgradi pozorište.

Zgrada bioskopa u centru Podgorice srušena je u avgustu 2011. godine i pored protivljenja građana i stručne javnosti, a kamen temeljac za zgradu pozorišta postavljen je pet godina kasnije.

„Srušiti takvo mjesto da bi na njemu gradio gradsko pozorište, mogao je samo uraditi onaj koji je ubijao duh grada. Došli oni koji nisu razumjeli duh tih zidova i koji nikad nisu mogli biti dio te priče. I tako je počela agonija izgradnje Skadra na Bojani, odnosno, Gradskog pozorišta“, kazao je BIRN-u građanski aktivista Mladen Ivanović.

Kamen temeljac za Gradsko pozorište položen je 10. oktobra 2016. godine, nedjelju dana uoči parlamentarnih izbora. Iako je završetak radova bio predviđen za 2018. godinu, aneksom ugovora sa izvođačem radova, građevinskom kompanijom „Cijevna comerc“, rok je pomjeren za januar 2019. godine.

Obilazeći radove na Gradskom pozorištu u novembru 2020. godine, tadašnji gradonačelnik Podgorice Ivan Vuković je kazao da će radovi biti završeni do kraja godine, da bi u julu 2021. godine izjavio da će zgrada biti završena do kraja 2021.

„U novembru 2020. sam kazao i danas mogu ponoviti da očekujem da ćemo radove na izgradnji ovog zdanja završiti do kraja 2021, odnosno da će ovo biti posljednja godina koju će, nakon sedam dugih decenija, sjajni ansambl našeg Gradskog pozorišta provesti ‘u podstanarskom statusu’“, kazao je Vuković.

Aktuelni gradonačelnik Podgorice Saša Mujović je prošlog januara kazao da je završetak radova na zgradi pozorišta planiran do ljeta 2025. godine, navodeći da će Podgorica u decembru 2025. godine biti domaćin dramskim stvaraocima iz cijelog regiona „kada će se na ovom istom mjestu održati Festival režije ‘Jagoš Marković’“.

Otvaranje pozorišta su godinama najavljivali i iz Agencije za izgradnju i razvoj Podgorice. U julu 2023. godine kazali su da će pozorište biti u funkciji do kraja te godine, da bi u julu 2024. godine otvaranje najavili za kraj godine. Prošlog septembra najavljeno je da bi zgrada trebala do bude završena do kraja 2025. godine.

Iz Agencije za izgradnju i razvoj Podgorice tvrde da je do kašnjenja došlo jer se radi o kompleksnom objektu.

„Na kojem trenutno radi više izvođača čiji se radovi nadovezuju, te je neophodno njihovo usaglašavanje, stalna koordinacija projektanata, izvođača i nadzora svih faza, kako bi se na licu mjesta rješavale sporne situacije sučeljavanja pozicije građevinskih radova, instalacija, uređaja i opreme“, kazali su iz Agencije za BIRN.

Međutim, Ivanović smatra da odlaganje otvaranja zgrade Gradskog pozorišta pokazuje da je kultura nisko na listi prioriteta, uprkos deklarativnoj podršci.

„Umjetnicima se poručuje da rade u improvizovanim uslovima, publici da se navikne na nedovršenost a gradu da je normalno da ključne kulturne institucije deceniju postoje samo kao obećanje“, kazao je Ivanović.

„Isto toliko se u Malaviju krpio i obnavljao jedan bivši francuski kulturni centar, a u Bahrein se nacionalni teatar gradio i duže nego kod nas. Dakle mi nismo zakasnili, mi smo se konačno svrstali. Tačno tamo gdje kultura nastaje sporo, gdje rokovi služe kao literatura, a obećanja kao scenografija“, dodao je on.

Kasne radovi, rastu troškovi

Prema zvaničnim podacima uoredo sa odlaganjem završetka radova rasli su i troškovi izgradnje. Glavni projekat Gradskog pozorišta je 2014, godine uradila firma „Ing Invest“ iz Danilovgrada i poklonila ga Glavnom gradu. Tadašnji gradonačelnik Miomir Mugoša tvrdio je da je tom donacijom ušteđeno 240 hiljada eura.

Iako je prvobitna vrijednost radova procijenjena na oko 5,5 miliona eura, prema podacima Agencije za izgradnju i razvoj Podgorice dostavljenim BIRN-u do sada je za izgradnju ugovoreno 8,69 miliona eura dok je isplaćeno 7,44 miliona eura.

Iz agencije tvrde da svi ugovori i aneksi sa izvođačima nisu do kraja realizovani, zbog čega ne mogu dati precizan podatak kolika će biti konačna cijena radova.

„Penali zbog probijanja rokova nisu još uvijek obračunavani jer se obračunavaju po završetku radova, kod okončane situacije izvođača“, naveli su iz agencije.

Najviše novca dobila je podgorička kompanija „Cijevna commerce“, koja je vodila konzoricjum koji je dobio posao izgradnje, a vrijednosti ugovorenih radova iznosila je 3,9 miliona eura bez scenske tehnike i opreme. Iz agencije navode da je kompaniji isplaćeno 3,61 miliona eura.

Konzorcijumu TSC (Tehnogradnja Pljevlja – Svetlost teatar Beograd- Cornex Podgorica) isplaćeno je 2,85 miliona eura za nabavku i montažu scenske tehnike sa građevinsko-zanatskim i instalaterskim radovima. Za radove koji obuhvataju nabavku opreme za automatsko upravljanje, komunalno opremanje, izgradnju kablovskih vodova i priključenje objekta na elektro mrežu isplaćeno je 397 hiljada eura.

Vrijednost ostalih ugovorenih radova iznosi 1,47 miliona eura, od čega je do sada plaćeno 586 hiljada eura.

Iz agencije navode da su na povećanje troškova uticale neusaglašenosti faza arhitekture i konstrukcije, izmjene protivpožarnog elaborata i  zahtjevi korisnika za prenamjenom pojedinih prostorija.

„Takođe situacija izazvana pandemijom koronavirusa je dodatno usložila i usporila sve radove, nabavke, isporuke, onemogućila dolazak radne snage iz zemalja u okruženju. U međuvremenu nas je izvođač Cijevna commerc informisao da iz određenih razloga u poslovanju preduzeća nije u mogućnosti da nastavi radove, te je Agencija ušla u procedure javnih nabavki radi završetka preostalih radova sa drugim izvođačima. Svi ovi razlozi su uticali i na povećanje cijene ugovorenih radova“, naveli su iz agencije.

Ivanović kaže da ćemo odahnuti kada Gradsko pozorište konačno dobije svoje prostorije.

„Ne zato što smo dobili pozorište, nego zato što će se završiti predstava zvana ‘institucionalna neodgovornost’, koja se, za razliku od gradnje, godinama igra bez pauze. U kontinuitetu je ona neodgovornost, koja se, za razliku od gradnje, godinama igra bez pauze“, kazao je on.

Ovaj tekst podržan je, u okviru projekta „Disinfo Watch: Fact-Checking for Resilient Communities“, od strane Udruženja građana i građanki “Zašto ne” a finansiran od strane Evropske unije. Međutim izražena mišljenja i stavovi održavaju isključivo perspektivu autora, odnosno Balkanske istraživačke mreže – Crna Gora (BIRN Crna Gora), i ne predstavljaju nužno stavove  Udruženja građana i građanki “Zašto ne” i Evropske unije.