Lider Pokreta za promjene (PZP) Nebojša Medojević je prošlog avgusta izjavio da u Crnoj Gori živi i radi preko 100.000 državljana Turske, Azerbejdžana i drugih islamskih država, navodeći da je na sceni “tiha, ali masovna islamizacija Crne Gore“.

„Kao dio šireg državnog projekta ‘neoosmanizma’, preko Vlade Crne Gore i Ministarstva inostranih poslova, dolazi do ogromnog priliva državljana Turske koji žive i rade u Crnoj Gori“, napisao je Medojević na svom Facebook nalogu.

Tvrdnje o boravku 110 hiljada Turaka u Crnoj Gori je ponovio i lider Demokratske narodne partije (DNP) Milan Knežević, navodeći da je od Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) tražio podatke o broju turskih državljana i firmi koje su registrovali u Crnoj Gori.

„Prema nekim podacima koje ja imam to je neka cifra od 110.000 i sa oko 2.000 otvorenih firmi u Podgorici i na primorju mislim da je to zabrinjavajuće za jednu malu državu kao što je Crna Gora“, kazao je Knežević na TV Prva.

U tekstu “Turci okupiraju Crnu Goru?” portal Borba je prošlog oktobra objavio da u Crnoj Gori boravi 100.000 turskih državljana, upozoravajući da bi moglo doći do značajnih promjena u lokalnoj i državnoj političkoj dinamici ako Turci budu tražili posebna manjinska prava ili političku zastupljenost.

Prema podacima sa popisa stanovništva iz 2023. godine, u Crnoj Gori živi 623.633 stanovnika, od čega je 46.878 stranih državljana.

Podaci MUP-a pokazali su da je prošlog oktobra u Crnoj Gori boravilo 99.637 stranaca od čega je 69.905 sa dozvolama za privremeni boravak i 29.634 sa dozvolama za stalni boravak. Prošle godine u Crnoj Gori je boravilo 13.396 državljana Turske od čega 87 sa dozvolom za stalni boravak. Tokom 2024. bilo ih je 10.859 a 2018. godine 3.629.

Medojević nije odgovorio na pitanje BIRN-a na osnovu kojih podataka je iznio tvrdnju o 100 hiljada državljana Turske i Azerbejdžana i da li smatra da iznošenje neprovjerenih informacija o određenoj nacionalnoj grupi može doprinijeti tenzijama.

Fact-check analiza BIRN-a pokazala je da su prošlog oktobra neprovjerene i netačne informacije o Turcima u Crnoj Gori doprinijele panici, protestima i napadema na turske državljane. Analiza je pokazala i da je, osim pojedinih političara, u negativnoj kampanji učestvovao dio medija, civilnih aktivista i pojedinaca na društvenim mrežama.

Viralna otmica koja se nikada nije dogodila

Negativni narativ o turskim državljanima se istovremeno širio i po društvenim mrežama. Na Instagramu je prošlog septembra objavljena vijest o navodnoj otmici djeteta u jednom podgoričkom šoping centru, a pojedini influenseri su kao počinioce označili turske državljane. Na Instagram nalozima objavljeno je i da turski državljani „kradu iz online dostava hrane“ kao i da „ubijaju, biju i siluju“.

Iz Uprave policije su ubrzo saopštili da se navodna otmica nije dogodila, upozoravajući javnost da autori neistinitih objava plasiraju lažne i zlonamjerne informacije i izazivaju nepotreban strah.

Građanska aktivistkinja Dina Bajramspahić smatra da su dezinformacije odigrale ključnu ulogu u stvaranju panike.

„Sa žaljenjem ovo kažem: neodgovorno izvještavanje medija, huškanje od strane populističkih influensera i lokalnih Facebook stranica ključno je doprinijelo islamofobnoj histeriji krajem oktobra prošle godine“, kazala je Bajramspahić za BIRN.

Negativna kampanja protiv Turaka nastavljena je i 9. oktobra 2025. nakon hapšenja 4 državljanina Turske koji su u Budvi pokušali da otmu sunarodnika. Oni su sunarodnika nasilno ubacili u automobil, a uhapšeni su nakon policijske potjere u kojoj su povrijeđeni vozač automobila i oteti mladić.

Komentarišući vijest o hapšenju u Budvi građanski aktivista Aleksandar Dragićević objavio je na svom Facebook nalogu da je država dozvolila “nekontrolisanu imigraciju građana Turske”.

„Nema dana da se ne desi po jedno hapšenje turskih državljana za utaju poreza, ubadanje, pokušaje ubistva, otmice ili druge nelegalne radnje“, naveo je Dragićević u objavi na svom Facebook nalogu.

Na umiješanost turskih državljana u kriminalne aktivnosti tada je upozorio i Milan Knežević.

„Vidite da po Budvi imamo otmice, vidite da imamo ubistva. Da imamo sve ono što nije imanentno crnogorskom mentalitetu, duhu i tradiciji. Imate osjećaj kao da ste u Istanbulu“, kazao je Knežević.

Prema podacima Uprave policije dostavljenih BIRN-u u prethodnih 5 godina podnijete su 174 krivične prijave protiv turskih državljana zbog sumnje da su počinjena 192 krivična djela – što je manje od 40 godišnje. Iz Uprave policije su kazali i da su u istom periodu 53 turska državljanina bila oštećena u krivičnim djelima, dok su zabilježena 23 fizička napada na turske državljane i 10 napada na njihove objekte.

BIRN je pitao Dragićevića smatra li da je njegova objava doprinijela netrpeljivosti prema turskim državljanima. On je odbio da odgovori navodeći da novinarka pokušava da ga “ocrni kao desničara i nekoga ko širi desničarske narative“.

Incident koji je zapalio ulicu

Širenje antiturskog narativa kulminiralo je 26. oktobra 2025. godine nakon što su u podgoričkom naselju Zabjelo uhapšena 3 strana državljanina osumnjičene za ranjavanje nožem mladića iz Podgorice. Iako je dio medija objavio je da su napadači turski i državljani Azerbejdžana, iz policije su kasnije saopštili da se za napad sumnjiče državljani Azerbejdžana.

Napad na mladića u Podgorici je izazvao talas protesta protiv turskih državljana u kojem su razbijeni izlozi i pričinjena šteta na lokalima i automobilima u vlasništvu turskih državljana.

Nakon protesta policija je privela 45 državljana Turske i Azerbejdžana, u cilju provjere zakonitosti njihovog boravka, dok je Vlada Crne Gore privremeno ukinula bezvizni režim za turske državljane.

Tada su u negativnoj kampanji učestvovale i pojedine političke partije, pa je na Facebook stranici Ujedinjene Crne Gore objavljeno: „Zašto ljudi imaju osjećaj da je državljana Turske cijelih 100 hiljada? Pa zato što se kreću u grupama i danju i noću. Zato što se ne ponašaju kao stranci? Zato što nemaju namjeru, ni na kratko, da budu ‘nevidljivi’… Ta vrsta organizovanosti prepuna je testosterona i nimalo zainteresovana da bude dio tuđeg društva“.

Lider Ujedinjene Crne Gore Goran Danilović nije odgovarao na upite BIRN-a.

Bajramspahić upozorava su građani u kritičnom trenutku bili izloženi neprovjerenim informacijama o navodnom napadu.

„Sve je počelo objavom neprovjerenih činjenica o tome da je crnogorski građanin ‘teško ranjen’, ‘izboden nožem’, ‘iz čista mira’, dok je sjedio na terasi kafića, od strane ‘turskih’ državljana… Na kraju se ispostavilo da nije ‘teško ranjen’, da nije ‘izboden’, već ogreban, te da počinioci nijesu uopšte bili Turci“, navodi Bajramspahić.

Tokom antiturske kampanje na društvenim mrežama objavljivano je i da “Turci siluju naše žene”, zbog čega je država pozivana da „zaštiti žene i djevojke od stranaca“. Nakon napada u Podgorici, navijačka grupa Varvari je na društvenim mrežama objavila da „neće dozvoliti da naoružani migranti zavode red po ulicama Podgorice“.

„Napominjemo da akcija od noćas, a ni ubuduće, nema i neće imati nikakve veze sa državljanima bilo koje države, niti bilo kojom nacijom ili vjerom. Jedino ima veze sa događajima koji se dešavaju u zadnje vrijeme od strane velikog broja migranata koji siluju naše žene, otimaju i snimaju djecu, pljačkaju po ulicama, naoružani idu ulicama Podgorice, i za kraj imamo epilog – izboden naš drug sa Zabjela. Poručujemo da toga neće više biti i da, ako država nije sposobna da nas zaštiti, mi ćemo zaštititi naše majke, sestre i nas same“, navodi se u objavi.

Međutim, prema podacima Uprave policije u posljednjih 5 godina u Crnoj Gori je registrovano 234 krivična djela iz oblasti seksualnih delikata. Ta krivična djela počinila su 184 crnogorska i 41 strani državljanin.

Spisateljica i feministička teoretičarka Nataša Nelević upozorava da se motiv “zaštite žena” često koristi kao političko sredstvo.

„Narativ zaštite žena od stranaca na Balkanu uglavnom je bio vezan za međuetničke i međukonfesionalne odnose ‘jugoslovenskih’ naroda. Ratovi devedesetih godina prošlog vijeka pokazali su na kako užasne načine ženska tijela mogu postati simboli etničke čistote ili prljanja“, kazala je Nelević za BIRN.

„Naravno da se taj narativ maskira ‘zdravorazumskim’ argumentima. Tako često čujemo da su imigranti, budući da dolaze iz sredina u kojima žensko tijelo nije tako izloženo, nijesu u stanju da kontrolišu nagon ili čak da razodjevenost tumače kao seksualni poziv. Sve su to opasni izgovori u kojima ima i primjesa kolonijalizma, pa čak i fašizma“, dodala je ona.

Bajramspahić ističe da se u digitalnom prostoru dezinformacije šire mnogo brže od ispravki, pa je šteta često već učinjena prije nego što se činjenice utvrde.

„U multietničkom društvu kakvo je crnogorsko, neodgovorno etničko naglašavanje počinilaca prije nego što se utvrde činjenice, može vrlo brzo proizvesti kolektivnu stigmatizaciju i ugroziti bezbjednost ljudi koji sa samim incidentom nemaju nikakve veze. Parole ‘Turci napolje’ su namjerno bile dvosmislene i nijesu se odnosile samo na turske državljane“, kazala je  Bajramspahić.